Fehmi Koru

f.koru@hotmail.com

İktidar partisinin MHP destekli 'türban/başörtüsü' konulu yasal düzenleme çabaları hız kazanarak devam ediyor. Üzerinde uzlaşılan formül Anayasa'nın iki maddesinde ve YÖK Yasası'nın Geçici 17. maddesinde değişiklik yapılmasını öngörüyor. Beklenen, bu yeni düzenleme yasalaştığında, üniversite ve yüksek okullarda sürdürülen türban/başörtüsü yasağının sona ermesidir.

Sonucu itibariyle toplumun çoğunluğunun paylaştığı hayırlı bir gelişme bu. Ancak, yeni kamuoyu araştırmaları toplumun bu çabalardan kaygı duyduğuna işaret etmeye başladı. Halkın büyük bölümü hâlâ yasağa karşı, başörtülü kızların üniversitelerde okuması gerektiğine destek çok büyük; ancak oranı giderek büyüyen bir karşı-cephe oluştuğu da göze çarpıyor.

Bu durumun bir sebebi, kamuoyunun bu sorunun yasa yoluyla çözüleceğinden kuşku duymasıdır. 1990 öncesinde, dönemin iktidarı (ANAP) iki ayrı yasal düzenleme yapmak zorunda kalmış, her iki girişim de sonuçsuz kalmıştı. Bugün de uygulanan yasak herhangi bir yasal boşluktan kaynaklanmıyor; tam tersine, YÖK Yasası'nın yeniden değiştirilmek istenen Geçici 17. maddesinde “Yürürlükteki yasalara aykırı olmamak şartıyla yükseköğretim kurumlarında kılık ve kıyafet serbesttir” diye açıkça yazıyor. Ne kadar takviye ederseniz ediniz o maddeyi, yasağı uygulayanları veya zihniyetlerini değiştiremediğiniz takdirde farklı bir sonuç ortaya çıkmayacaktır. Kaygının temelinde bu kuşku yatıyor.

Bir şey daha: Yasada yapılmak istenen değişiklikle belli bir başörtüsü bağlama biçimi tanımlanıyor; ancak o biçime uyulması durumunda eğitim hakkı kazanılabilecek. Bu da, serbestlik getirmek için yola çıkılmışken yeni düzenlemeyle yasak getirilmesini sağlayabilir. Hiçbir yasal dayanağı olmayan bir yasak, Ak Parti ile MHP'nin ortak girişimiyle, keyfi uygulamalara kapı aralayabilecek bir yasal güvenceye kavuşmuş olacak.

Yargıtay'ın onursal başkanlarından Prof. Dr. Sami Selçuk nicedir bu yanlışa işaret ediyor. Dün Radikal gazetesinde yayımlanan “Başörtüsünde 'sanal yasak'tan 'gerçek yasak'a gerileme (mi?)” başlıklı kapsamlı ve uyarıcı yazısı hukukî bir mütalaa olarak olağanüstü önemli. Anayasa ve yasalarda 'yasak' yok; üniversitelerde uygulanan başörtüsü yasağını bu yüzden 'sanal suç' kavramıyla açıklıyor Sami Selçuk. Uygulama aslında var olmayan bir 'suç' ile irtibatlı; daha çok da Anayasa Mahkemesi, Danıştay ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarının 'yanlış algılanması' üzerine oturuyor.

Prof. Selçuk'un buradan çıkardığı doğal sonuç da şu: Ak Parti ile MHP'nin anayasa ve yasada değişiklik yoluyla yasağı kaldırma çabası yanlıştır; yeni düzenleme başörtüsü konusunu içinden çıkılmaz hale getirebileceği gibi, yasağa yasal bir zemin kazandırma tehlikesini de içinde barındırıyor. Sami Selçuk ne yapılması gerektiğini ve görevin kime düştüğünü de belirtiyor yazısında: “Bir yasak bulunmadığına göre, yukarıdaki hukuksal görüşler doğrultusunda üniversiteler uygulamalarını gözden geçirmelidirler. / Girişim gücü, YÖK'ün elindedir.”

Tartışmanın çıktığı ilk günden beri savunduğum görüşle birebir örtüştüğü için değil yalnızca, Prof. Sami Selçuk'un tamamen 'hukukî' gerekçelere oturttuğu mütalaasına tam da şu ortamda kulak verilmesinin ülke açısından başka rahatlatıcı etkileri olacağına da inandığımdan, Meclis'te iyi niyetli çabalarını sürdürenlerin dikkatini çekmek istiyorum. İyi niyetle yola çıkıldığında varılan yer her zaman başta belirlenen hayırlı sonuç olmayabiliyor. 1989'da ANAP da iyi niyetle yasal düzenleme yapmıştı; sonuç ortada.

Üniversite camiasının yasakçılığa karşı çıkışı kısa zamanda 2000'den fazla imzaya kavuştu. Son yapılan türban yasağını kaldırma girişimini protesto amaçlı Üniversiteler Arası Kurul (ÜAK) toplantısına 27 devlet üniversitesi yetkili göndermedi; bir o kadar da özel üniversite... YÖK Başkanı toplantıya katılarak konuya itirazını kayda geçirdi. Bunlar Sami Selçuk'un da tercih ettiği “Sorunun kendiliğinden çözümü” yolunda önemli gelişmeler...

Yasağın bir gün daha devam etmemesi hepimizin temennisi; ancak içinden çıkılmaz hale getirmeden ve sühuletle konuyu çözmek varken bu acele neden?

Terörü konuştuğumuz hükümete yakın bir yetkili, önceki dönemlerde bu konuda alınan tedbirlere ilişkin bir eleştiride bulunurken, kendi özlemini dile getiriyordu.

Eleştirisi şuydu: Alınan tedbirler, hiçbir zaman birbirini tamamlayan planın parçaları şeklinde ortaya konamadı. Terörün uluslararası bağlantıları sürerken, askerî operasyonla sonuç almak imkânsızdı. Aynı şekilde, halkı kazanmadan, dağa çıkışları önlemek ve diğer yöntemlerden netice almak kolay değildi.

Aynı yetkili, özlemini ise şöyle ifade ediyordu: Önce, bölge insanının güvenini yeniden kazanmak. Bunu, mantıklı ekonomik ve demokratik açılımlarla desteklemek. Ardından, terörün dış bağlantılarını asgariye indirerek, dünyadan izole etmek. Sonra, bir yandan teröristlerin rahatını kaçıracak askerî operasyonlarla dağdaki hayatı zorlaştırırken, diğer yandan eve dönüşü sağlayacak formüller üretmek. Ancak bu adımları eşgüdümlü atarsak, sonuç alırız.

Bu noktada kamuoyunun merak ettiği husus, güçlü bir iktidar olma fırsatı yakalayan AK Parti'nin, bu özlemi gerçeğe dönüştürecek bir plana sahip olup olmadığıydı. Hükümetin politikası, artan saldırılar ve kamuoyu baskısına karşı bir reaksiyondan mı ibaretti, yoksa bir plan çerçevesinde mi hareket ediliyordu?

Hatırlarsanız, Başbakan Erdoğan, Ağustos 2005'te Diyarbakır'a yapacağı gezi öncesinde, aydınlarla görüşerek çözüm önerilerini dinlemiş ve bu, kapsamlı çözüm arayışının işareti olarak görülmüştü. Hatta bu görüşmelerin birinde, Erdoğan, şöyle demişti: "Kürt sorunu da bu ülkede ayrılıkçılık, şiddet ya da toplumsal barışı bozan yöntemler yoluyla ele alınabilecek bir sorun değildir..." Ayrıca o tarihlerde Erdoğan'ın, bir danışmanına konuyla ilgili rapor hazırlattığı medyaya yansımıştı. Ancak bu yılın başında, Başbakan'ın kendisine yöneltilen 'Kürt meselesi hakkında ne düşünüyorsunuz?' sorusuna, "Kürt meselesi değil, terör" şeklinde bir cevap vermesi, bu yöndeki çabalardan vazgeçildiği şeklinde yorumlandı.

Halbuki, AK Parti'nin, 22 Temmuz'da bütün Türkiye ile birlikte Doğu ve Güneydoğu'da elde ettiği seçim başarısı, hükümetin bu konuda bilinçli bir politika izlediğini gösteriyordu. Sağlık, eğitim, ulaştırma alanındaki çalışmaların, bölge insanının devlete güvenini tazelemede etkili olduğu anlaşılıyordu. Demokratik reformlar Avrupa cephesinde ilk kez PKK'ya karşı Türkiye'nin elini güçlendirirken, tezkere kararıyla Washington'a çıkarma yapan hükümetin ABD ve Irak yönetimine yaptığı baskı, terör örgütünün dışlanmasına yardımcı oluyordu. "Kürt sorununu kim çözer?" başlıklı yazısında Prof. İhsan Dağı, gelinen noktayı şöyle özetliyordu: "PKK çok ciddi bir taban kaybetmiş, Kuzey Irak yönetimi tarafından dışlanmaya başlanmış ve ABD tarafından 'düşman' ilan edilmiştir. DTP, temmuz seçimlerinde başarısızlığa uğramış, AK Parti, Doğu ve Güneydoğu'nun 23 ilinden 17'sinde birinci parti olmuş, tüm bölge illerinde oylarını artırmış, bölgesel desteği Türkiye ortalamasının üstüne çıkmıştır."

Ancak yine de kamuoyu, bu neticeyi, kapsamlı bir planın sonucu olarak görmüyordu. Olsa olsa bu tablonun, kapsamlı plan için uygun konjonktür oluşturduğunu düşünüyordu.

Ancak bölgede yapılan insani çalışmalar, terörün dış desteğini kesmeye yönelik diplomatik girişimler ve yürürlüğe konan askerî adımlardan sonra, Erdoğan'ın geçen hafta da dağdakileri indirme projesine yönelik ipuçları vermesi, herkesin bir basın toplantısıyla duymak istediği kapsamlı çözüm planının, aslında çoktan uygulanmakta olduğu ihtimalini gündeme getiriyor.

Nitekim geçen hafta Pakistan yolunda Cumhurbaşkanı Abdullah Gül'ün "Bu soruna karşı kapsamlı bir planınız var mı?" sorumuza verdiği cevap da hükümetin elinde bir yol haritası olduğunu gösteriyordu. Başbakan yardımcısı sıfatını taşıdığı dönemde Terörle Mücadele Üst Kurulu'na başkanlık eden Gül, böyle bir planın olduğunu ve Erdoğan'ın Diyarbakır gezisinden sonra uygulamaya konduğunu söylüyordu. Plan, MGK'da devletin tüm birimleri tarafından tartışılmıştı. Yol yapımından köylere su götürmeye, çocuklara Türkçe öğretiminden gençlerin teröre kaymasını önlemeye yönelik faaliyetlere kadar birçok unsuru içeren planı, Başbakanlık'a bağlı Güvenlik İşleri Genel Müdürlüğü koordine ediyordu. Sürekli güncellenen planda her konuya ait performans kriterleri vardı ve sonuçlar her üst kurul toplantısında gözden geçiriliyordu.

Ne dersiniz, kamuoyu hâlâ teröre karşı kapsamlı bir çözüm planı beklerken, Türkiye'nin bu ağır sorunun üstesinden gelmesi hepimizi memnun etmez mi?